İkinci Yardımcı Yönetmen (2nd Assistant Director – 2nd AD), bir film veya dizi prodüksiyonunda organizasyon, iletişim ve zaman yönetiminin merkezinde yer alan, setin perde arkasındaki en kritik pozisyonlardan biridir. Uluslararası alanda “Second Assistant Director (Second AD)” olarak adlandırılan bu meslek, Türkiye’de dizi ve sinema projelerinde çoğunlukla “Reji Koordinatörü”, reklam projelerinde ise “İkinci Yönetmen Yardımcısı” olarak anılmaktadır. İkinci yardımcı yönetmen, doğrudan Birinci Yardımcı Yönetmen’in (1st AD) gözetimi altında çalışır ve onun aldığı tüm kararların sahada eksiksiz şekilde uygulanmasını sağlar. İkinci yardımcı yönetmenin temel görevi, setin lojistik ve idari düzenini kusursuz biçimde yürütmektir. Birinci yardımcı yönetmen setin genel işleyişini ve sahne anını yönetirken, ikinci yardımcı yönetmen bu işleyişin arkasındaki planlama, iletişim ve koordinasyonu üstlenir. Bu nedenle 2nd AD, çoğu zaman setin “beyni” olarak tanımlanır; çünkü bilgi akışı büyük ölçüde onun üzerinden yürür. İkinci yardımcı yönetmenin işi her çekim gününden bir gün önce başlar. Bir sonraki çekim gününe ait günlük iş programını (call sheet) hazırlar. Bu dokümanda; hangi oyuncuların, hangi saatlerde sette olacağı, çekilecek sahneler, sahnelerin tahmini çekim süreleri, figüran ve yardımcı oyuncu sayıları, mekân bilgileri, ulaşım detayları ve özel ihtiyaçlar (araç, hayvan, aksesuar vb.) yer alır. Hazırlanan call sheet, yapım tarafından onaylandıktan sonra ikinci yardımcı yönetmen tarafından tüm oyunculara ve ekibe dağıtılır. Herkesin set saatini ve sorumluluklarını net biçimde bilmesi, prodüksiyonun zamanında ilerlemesi açısından hayati öneme sahiptir. Çekim gününde ikinci yardımcı yönetmen, özellikle oyuncuların ve figüranların zamanında ve hazır şekilde sette bulunmasından sorumludur. Oyuncuların saç, makyaj ve kostüm süreçlerinin aksamasız ilerlemesi için ilgili departmanlarla (ulaşım, kostüm, makyaj, saç) sürekli iletişim hâlindedir. Herhangi bir gecikme ya da aksaklık, çekim planını doğrudan etkileyebileceği için süreci gerektiğinde hızlandırmak ve çözüm üretmek ikinci yardımcı yönetmenin sorumluluğundadır. Bazı projelerde figüran ve yardımcı oyuncuların bulunması, organize edilmesi, sete ulaştırılması ve setteki düzenlerinin sağlanması da ikinci yardımcı yönetmenin görev alanına girer. İkinci yardımcı yönetmen, set gerisinde çalışan ekiplerin koordinasyonunu sağlar. Sahne kurulumu sırasında hangi ekibin ne zaman devreye gireceğini takip eder, işlerin program dâhilinde ilerleyip ilerlemediğini kontrol eder. Aynı zamanda senaryoyu detaylı biçimde analiz ederek olay örgüsünü ve sahne akışını kavrar. Senaryodaki olası mantık hatalarını, süreklilik sorunlarını veya çekim planını zorlaştırabilecek unsurları tespit eder. Senaryoyu sahne, mekân, oyuncu, aksesuar ve teknik gereksinimler gibi öğelere ayırarak detaylı bir çalışma şeması oluşturur. Bu şema, Birinci Yardımcı Yönetmen’in çekim programını oluşturabilmesi için temel bir araçtır. Hazırlık sürecinde ikinci yardımcı yönetmen, yönetmenin vizyonu doğrultusunda görsel ve işitsel referanslar araştırır. Bu materyaller, sunum dosyaları (moodboard, lookbook vb.) hazırlanırken kullanılır. Diğer departmanların (sanat, kostüm, görüntü, makyaj) hazırladığı örnek ve referans materyalleri toplayarak sunum dosyalarına ekler ve bunları Birinci Yardımcı Yönetmen’in onayına sunar. Ayrıca oyuncu ajanslarıyla koordinasyonu yürütür, deneme çekimlerinin organizasyonunu yapar ve oyuncuların müsaitlik takvimlerini takip eder. Birinci Yardımcı Yönetmen’in talimatları doğrultusunda oyuncu koçu, pedagog, dublör, dövüş/dans/şive eğitmeni gibi özel uzmanların bulunması ve çalışmalarının organize edilmesini sağlar. Oyuncuların kostüm, saç, makyaj ve okuma provalarının planlanması ve takibi de ikinci yardımcı yönetmenin sorumluluğundadır. Figüran ihtiyaçları için kast ajanslarıyla iletişime geçer ve belirlenen sayıda figüranın zamanında temin edilmesini sağlar. İkinci yardımcı yönetmen, yapım ekibiyle birlikte çekim mekânlarının uygunluk durumunu takip eder, hangi gün ve saatlerde çekim yapılabileceğine dair bilgileri toplar. Birinci Yardımcı Yönetmen tarafından oluşturulan genel iş programını, ekibin ve oyuncuların rahatça kullanabileceği formatlara dönüştürür. Basılı ve dijital dokümanların tüm ekibe ulaştırılmasını sağlar. Ayrıca oyuncuların bir sonraki çekim günü için set saatlerini ilgili yapım birimlerine bildirir. Çekim günü boyunca, senaryo ve yönetmen taleplerine göre ihtiyaç duyulan aksesuarların (araçlar, silahlar, özel objeler, hayvanlar vb.) zamanında ve eksiksiz biçimde sette bulunup bulunmadığını kontrol eder. Figüran ve oyuncu hak edişlerinin doğru hesaplanabilmesi için günlük raporları denetler ve yapımcıyı bilgilendirmek amacıyla günlük iş raporlarını hazırlar. İkinci Yardımcı Yönetmenler çoğunlukla freelance çalışırlar. Uzun ve düzensiz çalışma saatleri, yoğun tempo ve sürekli iletişim hâlinde olmayı gerektiren bu meslek, sosyal hayattan ciddi fedakârlıklar istemektedir. Ancak buna karşılık, setin tüm organizasyonunu öğrenmek, prodüksiyonun her aşamasına hâkim olmak ve ileride Birinci Yardımcı Yönetmenliğe veya yönetmenliğe giden yolda güçlü bir deneyim kazanmak açısından son derece önemli bir basamaktır. Özetle İkinci Yardımcı Yönetmen (2nd AD), bir prodüksiyonun zamanında, düzenli ve sorunsuz ilerlemesini sağlayan görünmez mimarlardan biridir. Kamera önünde yer almasa da, setin ritmini belirleyen, iletişimi yöneten ve organizasyonun kusursuz işlemesini sağlayan bu rol, film ve dizi üretiminin vazgeçilmez unsurlarından biridir.